Sisterhood – Noor van der Brugge & Lea van Vlodrop in Kunstliefde
Door Anna van Suchtelen
Was ze de wind vergeten? Het stormde nogal rond haar grot, dat wist ze. Of was het juist de bedoeling dat ze zouden wegwaaien, die eikenbladeren: door elkaar gehusseld, rondtollend als in een draaikolk, opgepakt door een god die zijn wangen bol blies en ze met orkaankracht wegsmeet, alle kanten op? Of blies diezelfde god de bladeren zachtjes rond, schiep hij een zuchtje wind dat stoeide met hun positie om ze vriendelijk te verschuiven, een nieuwe plek voor ze uit te kiezen? Duidelijk was dat niemand z’n eigen tekst kon terugvinden, daar bij de ingang van de grot waarin Sybil woonde, bij wie ze net op bezoek waren geweest met prangende vragen over zichzelf en hun toekomst. Het orakel schreef haar antwoord op een eikenblad en legde het buiten klaar. De bladeren lagen er voor het oprapen. Welk antwoord was voor jou bestemd? Je had geen idee. Je nam dus zoveel procent zeker de voorspelling voor iemand anders mee huiswaarts, een willekeurige tekst op een eikenblad, je koos er een die je bij jezelf vond passen maar een grote gok was het. Je stak het blad bij je en die hele weg terug naar huis kauwde je op de woorden die op de nerven gekerfd waren: was de spreuk niet voor jou bestemd, dan maakte je wel de spreuk voor jezelf. Je kauwde net zolang tot je de woorden koesterde. Betekenis kun je in alles vinden, in het water, in de aarde, in onze alomvattende natuur liggen ze voor het oprapen.
Windstil
Sybil spreekt. Of nee, zij schrijft. Zij braakt teksten uit in het fries van Noor van der Brugge dat momenteel huist op de bovenste verdieping van Kunstliefde. Op de begane grond heeft Lea van Vlodrop zich geïnstalleerd, met haar talismannen in hoogglanskleuren. Haar doeken zien eruit als geëmailleerde sieraden, sappig en verleidelijk. Ook doen ze denken aan Japanse lakdozen: glanzend en geheimzinnig. Als ik beter kijk zie ik symbolen als pijlen, cijfers, letters en tijdsaanduidingen, het zijn associatieve betekenisgevers waar iedereen zijn eigen verhaal in kan lezen, net zoals Sybils eikenbladeren dat zijn. Ze lijken wel poortwachters, voorbodes van wat zich boven zal ontvouwen. De titel van Lea’s werk, Where the Wind Blows, verwijst naar het werk van Noor, Sybil’s Leaves, en dat geldt natuurlijk ook andersom. Noor en Lea wonnen beiden de Kunstliefdeprijs 2025, de Talentprijs ging naar Lea, de Oeuvreprijs naar Noor, daar komt deze gezamenlijke dubbelsolo uit voort.
Boven waait het niet, het is er windstil, de ruimte simuleert niet eens een grot te zijn. Die grot, dat is natuurlijk het atelier van Noor, het moederschip waar de bladen vandaan komen. Het grote waaien heeft plaatsgevonden, de bladen liggen al door elkaar. Noor is het medium, ingefluisterd door haar Sybil heeft zij de bladeren gerangschikt en op de voor haar logische volgorde gehangen, klaar voor de bezoeker om zijn – en vooral haar – eigen spreuk eruit te vissen.
De wind heeft alle personages op het fries door elkaar gehusseld. Tijd, plaats en situatie delen ze niet, maar één ding delen ze wel: hun sexe. Vrouwen zijn het: vrouwen door de eeuwen heen. Ik loop langs een verbond van sisterhood en kijk naar mijn eigen soort, de een draagt een middeleeuws kapje, de andere draagt niets, die is bloot, ik zie iemand op z’n kop, fladderende benen en armen getekend en geschilderd op papier, op doek, op naaipatronen, landkaarten en weerkaarten: hoe en in welke richting waait de wind? Gruizig, houtskool, zwart. Teksten uit het verleden en de toekomst. Yes Sir, I can boogie. En we kunnen heel wat meer, wij, vrouwen. Vergeten, ontdekt, opnieuw vergeten, herontdekt, de vrouw achter de man, de vrouw voor de man. Verstopt en in de spotlights. De vrouw als man. Submerge, ja, ga maar kopje onder, head over heels vallen we in love, in en uit de geschiedenis, do not piss on democracy, actueler kan het niet.
Find your Footing
Ik was van plan Noor te interviewen, haar te vragen hoe het allemaal zat met die personen en teksten op haar fries: wie is wie, wie zegt wat, vertel het eens? Maar ik ben erop teruggekomen. Sybil werd toch ook niet geïnterviewd? Ik kan wel om tekst en uitleg vragen, maar zo werkt het hier niet. Als bezoeker zul je er zelf betekenis aan moeten geven, laat de bladen associatief tot je komen is de verborgen boodschap die ik opvang. En dat is precies wat ik nu doe.
Noor is een boekenmaker, de bladzijden van haar boek zijn losgeraakt, of hebben ze nooit vastgezeten? Natuurlijk niet, Sybil bond toch ook niet die eikenbladeren tot een boek? Kriskras zijn de vellen op deze plek achter elkaar geplakt, in een fries van 35 meter lang, een klassiek fries uit de oudheid. Handen reiken naar elkaar, ze wijzen, over de kaart, op de kaart, van de ene tekening naar de andere geven ze het stokje aan elkaar door. Ledematen zwieren en zwaaien alle kanten op. Griekse profielen, Dionysa en Apolla, Sister incontinence, rauw, groezelig is het hier. Dichters en doeners zie ik, don’t forget your appointments with the past, een eind verderop try to remember your appointments with the future in krassende hanenpoten, een arm wordt een hoef. Sybil’s leaves, op drie eikenbladeren How – to – live? How to live, dat is het. Iemand fluistert een roze praatwolkje in het oor van een zeventiende-eeuws portret met molenkraag. Een ander draagt een boek op haar hoofd, The courage power of obedience. Uitgeknipte profielen, klassiek, modern. Collage. Womanhood. Melk vloeit uit een borst, gele stralen uit een oksel, wat zeg ik, de stralen zijn goud, een figuurtje uit een oud boek danst in het gouden licht. Confidence is the new sexy. De drie gratiën, natuurlijk, die horen er ook bij, ze hebben kappen op. Cijfers, hoogte-breedtegraden, cirkels, hemellichamen. Een stratenplan als gezicht, of zijn het sterrenstelsels? Twee zwarte handen, No more enlightenment bashing. Cariatides, vier boven elkaar, uiteraard ontbreken die niet. Een baleinenjurk met ingesnoerd lijfje. Een vogelnestje of is dit een yogahouding, billen omhoog, armen en benen verstrengeld. Oh rose. En daar gaat ze dansend de hoek om, het fries uit, een rood dansschoentje, find your footing in houtskool de hoek om – and – dance your way – home.
Dit laatste eikenblad is voor mij bestemd. Find your footing: als hier iemand wordt aangesproken ben ik het. Die boodschap neem ik mee naar huis. Ik grond mezelf, adem stevig in en uit en stap op, ik daal de trap af, één voet per tree, op mijn zwarte schoenen. Op straat doe ik een voorzichtig danspasje, een straat verderop nog een, eenmaal thuis zijn mijn schoenen niet meer te houden, ik kijk naar beneden: ze zijn rood geworden. Yes Sir. I can boogie, boogiewoogie, all night long.
Sybil’s Leaves & Where the Wind Blows
Noor van der Brugge & Lea van Vlodrop
Kunstliefde
19 september – 11 oktober 2026
Anna van Suchtelen is kunstenaar en schrijver. Momenteel werkt zij aan haar derde boek (werktitel Het spookhuis). Tekst en verhalen spelen een cruciale rol in haar beeldend werk, dat bestaat uit installaties, audio en film, grafiek en publicaties. Haar projecten, vaak context-gerelateerd en interactief, onderzoeken de zintuigen, geheugen en tijd. Haar werkruimte bevindt zich in een voormalig klooster op de Abstederdijk. www.annavansuchtelen.com